Het Nederlandse zeiljacht Windshift verloor op zaterdagochtend 15 augustus 2026 onverwacht haar mast tijdens een oversteek van de Shetlandeilanden naar Noorwegen. De zes opvarenden bleven ongedeerd. Schipper Hans Berghout en de zeezeilschool de Zeezeilers van Marken lichten toe wat er precies gebeurde.

Wat er aan boord gebeurde

Windshift, een Dehler 44 uit de vloot van de Zeezeilers van Marken, vertrok op vrijdagavond 14 augustus vanuit Lerwick op de Shetlandeilanden voor een oversteek van ongeveer 200 mijl naar Noorwegen. Aan boord waren zes mensen, onder wie schipper Hans Berghout en co-schipper Simon, beiden instructeur. De mastbreuk vond plaats onder relatief gematigde omstandigheden: het jacht voer ruime wind bij een windkracht van drie tot vier beaufort, en de giek was geborgd met een bulletalie. Rond 03.15 uur lokale tijd ging het plotseling mis. Zonder een tot nu toe bekende aanleiding brak de mast, ongeveer 30 zeemijl ten oosten van de Shetlands. Er is dan ook geen reden om de breuk toe te schrijven aan uitzonderlijk zwaar weer; wat er technisch precies is bezweken, moet uit nader onderzoek blijken.

De schipper aan het woord

"Zelf lag ik net in mijn kooi toen ik het kabaal hoorde", vertelt Berghout. "Eerst lijkt het heel onwerkelijk om die puinhoop aan dek te zien, maar al snel stond iedereen in de actiestand en zijn we aan de slag gegaan." Co-schipper Simon installeerde de noodantenne, terwijl Berghout een plan maakte om de mast gecontroleerd te laten afzinken. De bemanning handelde volgens de procedures en kreeg de situatie onder controle. Via een vissersschip in de buurt werd contact gelegd met de kustwacht en de reddingsdienst.

Hulp van de reddingsdienst

Berghout besprak met de reddingsdienst zijn plan om de mast zo veilig mogelijk los te krijgen. Directe assistentie was volgens hem niet strikt noodzakelijk, maar hij wilde wel contact houden zodat hulp snel beschikbaar zou zijn als de situatie zou veranderen. De Britse reddingsdienst RNLI adviseerde de bemanning om de verstaging niet zelf los te maken en voer vanuit Lerwick uit. Twee bemanningsleden van de reddingboot kwamen met een grote kniptang aan boord. Die bleek uiteindelijk niet nodig: aan boord van Windshift was een accuslijptol aanwezig, onder meer voor dit soort noodsituaties, waarmee de verstaging kon worden doorgeslepen. Zo kon de mast gecontroleerd worden afgezonken, om te voorkomen dat hij met de nog aanwezige verstaging verdere schade aan de romp zou veroorzaken.

Evaluatie en onderzoek

Hoofdinstructeur Hans van der Berg benadrukt dat de bemanning goed heeft gehandeld: "Uit de eerste debriefing blijkt dat de schipper en bemanning adequaat hebben gehandeld, met prioriteit voor de veiligheid van mens en schip. Zij verdienen echt een pluim." Ook de Britse reddingsdienst kreeg lof voor de assistentie. Van der Berg wijst erop dat alle verstaging van het schip volgens het onderhoudsprotocol in 2025 geheel is vernieuwd. "Bij goed onderhoud komt een mastbreuk zelden voor, maar is net als andere pechgevallen nooit helemaal uit te sluiten." De zeezeilschool neemt dergelijke situaties mee in de trainingen voor instructeurs en gevorderde deelnemers, onder meer in de sea-survivaltrainingen, en gaat het schip na een zorgvuldige afwikkeling professioneel laten repareren, zodat het schip weer met vertrouwen kan worden ingezet voor de avontuurlijke zeilreizen. Het voorval onderstreept hoe belangrijk goede voorbereiding, degelijk onderhoud en een kalme, procedurele reactie zijn wanneer het onverwacht misgaat op open zee. Dat de bemanning zelf beschikte over gereedschap als een accuslijptol om de verstaging door te slijpen, bleek daarbij van doorslaggevend belang; het maakte een gecontroleerde afhandeling mogelijk zonder dat mens of romp in gevaar kwam.

Bron: Zeilen.nl

Foto: zeiljacht op zee (Wikimedia Commons)