Bij tropische temperaturen is de verleiding groot: gewoon vanaf de boot het koele water in springen. Heerlijk verfrissend, maar zo'n spontane duik in open water is minder onschuldig dan hij lijkt. Elk jaar lopen zwemmers onnodig in de problemen. Met een paar simpele voorzorgen houd je het bij plezier.

Pas op voor de koudeschok

Het grootste gevaar bij het springen in open water is de zogenoemde koudeschok. Ook op een warme dag is het water onder de oppervlakte vaak nog verrassend koud. Duik je er plotseling in, dan reageert je lichaam met een schrikreactie: je ademhaling versnelt, je hapt naar lucht en in het ergste geval raak je in paniek en krijg je water binnen. Ga daarom niet met een sprong het water in, maar laat je lichaam rustig wennen. Ga langzaam te water en verkoel eerst je nek, armen, buik en polsen voordat je helemaal kopje-onder gaat.

Onderschat de stroming niet

Stilstaand water bestaat bijna niet. In rivieren, op het IJsselmeer en zeker op zee kan flinke stroming staan, die zelfs ervaren zwemmers verrast. Wie merkt dat hij wordt meegevoerd, moet vooral niet in paniek recht tegen de stroom in gaan zwemmen; dat put je uit. Zwem juist schuin, dwars op de stroming, om er geleidelijk uit te komen. Houd er ook rekening mee dat je boot, voor anker of niet, sneller wegdrijft dan je denkt. Spreek daarom af dat er altijd iemand aan boord blijft die kan ingrijpen.

Blijf uit de vaargeul

Zwemmen in of vlak bij een vaargeul is levensgevaarlijk. Grote schepen zien een zwemmer simpelweg niet en kunnen niet snel stoppen of uitwijken. Bovendien veroorzaakt een passerend schip een sterke zuiging die je richting de scheepsromp kan trekken. Kies dus altijd een rustige, overzichtelijke plek om te zwemmen, ver van de doorgaande scheepvaart, en blijf in de buurt van je eigen boot. Maak jezelf zichtbaar, bijvoorbeeld met een felgekleurde zwemboei, zodat andere vaarweggebruikers je op tijd opmerken.

Denk aan het terugklimmen

Een punt dat veel mensen vergeten: eenmaal in het water moet je er ook weer uit. De waterlijn van een boot ligt hoger dan je denkt, en met koude, vermoeide spieren is opklimmen zwaarder dan verwacht. Zorg daarom voordat je het water in gaat voor een stevige, uitgeklapte zwemtrap. Zonder die trap kan een simpele duik uitmonden in een uitputtende worsteling langs een gladde romp. Laat kinderen en minder geoefende zwemmers bovendien nooit alleen zwemmen en houd altijd toezicht.

Alcohol en water gaan niet samen

Een borrel aan boord hoort er voor velen bij, maar in combinatie met zwemmen is alcohol een onderschat risico. Het vermindert je reactievermogen, verstoort je inschatting van afstand en kou, en vergroot de kans op onderkoeling. Bewaar het glas dus voor ná het zwemmen, wanneer iedereen weer veilig en droog aan boord is.

Check vooraf het water

Controleer ten slotte de waterkwaliteit voordat je erin gaat. In de zomer komt blauwalg veel voor, dat huiduitslag, misselijkheid en maag- en darmklachten kan veroorzaken. Op officiële zwemwaterlocaties wordt de kwaliteit gecontroleerd; via zwemwater.nl zie je snel of er een waarschuwing of negatief zwemadvies geldt. Zwem bij voorkeur op aangewezen plekken en nooit waar het zwemmen wordt afgeraden. Met een beetje gezond verstand blijft een verkoelende duik precies wat het moet zijn: het hoogtepunt van een mooie zomerdag op het water.

Bron: Reddingsbrigade Nederland en Zwemwater.nl

Foto: geograph.org.uk / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)