Containerreus Maersk gaat als eerste ter wereld een rotorzeil testen op een containerschip. Samen met het Britse bedrijf Anemoi wil de rederij onderzoeken of windondersteuning ook op boxships brandstof en uitstoot kan besparen, iets wat tot nu toe vooral op bulkschepen en tankers werd toegepast.

Een primeur voor de containervaart

Windondersteunde voortstuwing is aan een opmars bezig in de scheepvaart, maar containerschepen bleven tot nu toe achter. Maersk brengt daar verandering in met een demonstratieproject waarin het Britse Anemoi een rotorzeil ontwerpt, bouwt en levert. Het gaat om een vast rotorzeil van vijf meter doorsnede en 35 meter hoog, dat medio 2027 op een van de kleinere containerschepen van de rederij wordt geïnstalleerd. Anemoi begeleidt het hele traject van engineering tot installatie.

Het schip komt uit de zogeheten Lima-klasse, een serie van zestien schepen die vanaf 2011 werd opgeleverd door het Zuid-Koreaanse Daewoo. Deze containerschepen zijn 300 meter lang en kunnen ongeveer 8.700 containers (TEU) vervoeren. Naar verwachting wordt het uitgeruste schip ingezet op routes over de Noord- en Zuid-Atlantische Oceaan.

Waarom containerschepen achterbleven

Volgens Anemoi zijn containerschepen lange tijd buiten beeld gebleven vanwege het ruimtegebrek aan dek. Vrijwel het hele dek is bestemd voor containers, en reders vrezen verlies aan laadvermogen als daar installaties op komen te staan. Deze test speelt daarop in door het rotorzeil dicht bij de boeg te plaatsen en te kiezen voor een vaste rotor in plaats van de opklapbare varianten die veel bulkschepen gebruiken. Zo blijft de doorvaarthoogte beperkt en staan de rotoren niet in de weg bij het laden en lossen.

Tegelijk zijn containerschepen juist geschikte kandidaten, benadrukt Anemoi. Ze varen vaste routes met voorspelbare snelheden en schema's, waardoor de windomstandigheden goed in te schatten zijn. De techniek werkt volgens het bedrijf ook in zware zeegang en bij windsnelheden tot bijna 130 kilometer per uur.

Het Magnus-effect uit 1920

De rotortechniek is bepaald niet nieuw. Ze werd al een eeuw geleden ontwikkeld en maakt gebruik van het zogeheten Magnus-effect: een ronddraaiende cilinder in de wind wekt een dwarskracht op die het schip vooruit helpt. Anemoi werd in 2015 opgericht om de techniek te commercialiseren en installeerde in 2018 zijn eerste systeem. Inmiddels draaien er 29 rotorzeilen en staan er meer dan zestien in de orderportefeuille. Afhankelijk van route en omstandigheden kan de besparing op brandstof en uitstoot volgens Anemoi tussen de 5 en 30 procent liggen.

Wind wint terrein op zee

Maersk ziet de proef als een kans om praktijkervaring op te doen. "Windondersteunde voortstuwing is een van de veelbelovende maritieme oplossingen om schepen efficiënter te maken en de uitstoot terug te dringen", aldus Ole Graa Jakobsen, hoofd vloottechnologie bij Maersk. De bredere trend is duidelijk: volgens de International Windship Association zijn er inmiddels zo'n 110 commerciële installaties van windondersteuning op grotere schepen, met nog eens 80 tot 90 in bestelling en tientallen in ontwikkeling. Naast rotoren wordt geëxperimenteerd met stijve zeilen en zelfs vliegers. Voor een sector die onder druk staat om te vergroenen, is de wind, de oudste aandrijving op zee, opvallend actueel. Slaagt de proef van Maersk, dan kan dat de deur openzetten voor windondersteuning op een scheepstype dat de wereldhandel grotendeels op de been houdt.

Bron: The Maritime Executive

Foto: E-Ship 1 met Flettner-rotoren, Wikimedia Commons