Wie in de nazomer op het IJsselmeer, het Markermeer of de Randmeren vaart, kent het probleem: dichte velden fonteinkruid die zich om de schroef wikkelen en een vlotte vaart onmogelijk maken. Waterplantenoverlast is al jaren een van de grootste ergernissen van de Nederlandse watersporter. Via de meldfunctie op Waterplanten.nu brachten watersporters de overlast in kaart, met inmiddels zo'n 1.400 meldingen. Dit zijn de dingen die elke vaarder erover zou moeten weten.

1. Het gaat vooral om fonteinkruid

De boosdoener is meestal doorgroeid fonteinkruid, een inheemse waterplant die in helder, voedselarm water explosief kan groeien. De planten vormen dichte velden die tot aan het wateroppervlak reiken. Juist in ondiepe, heldere meren als het Markermeer en de Randmeren zijn de omstandigheden ideaal voor deze woekergroei.

2. Het is een teken van schoner water

Zo vervelend als de overlast is, de oorzaak is deels positief: het water is de afgelopen decennia een stuk schoner geworden. Daardoor dringt zonlicht dieper door en krijgen waterplanten meer kans. De overlast is in zekere zin een succesverhaal van waterkwaliteit met een hinderlijke bijwerking.

3. De overlast kan gevaarlijk zijn

Verstrikte schroeven en geblokkeerde roeren zijn niet alleen lastig, maar ook riskant. Een motor die vastloopt in een dicht veld kan een boot stuurloos maken, zeker bij wind of in de buurt van andere vaarweggebruikers. Zeilers kunnen letterlijk vast komen te zitten en moeten soms met de hand de planten lostrekken.

4. Melden helpt bij de aanpak

Het Watersportverbond riep watersporters op hun waarnemingen te melden via Waterplanten.nu. De meldingen verschijnen op een digitale kaart en geven overheden en waterbeheerders inzicht in waar de overlast het grootst is. Hoe meer meldingen, hoe beter onderbouwd de roep om maatregelen.

5. Er wordt gemaaid, maar niet overal

Op de drukste vaarroutes worden de waterplanten met speciale maaiboten weggehaald. In het Markermeer en op andere meren worden jaarlijks grote oppervlakten gemaaid om doorvaart mogelijk te houden. Toch kan niet overal worden gemaaid, omdat de planten ook ecologische waarde hebben en beschermde functies vervullen.

6. Plan je route slim

Wie overlast wil vermijden, kan vooraf de gemaaide vaargeulen en bekende probleemgebieden checken. Veel watersporters delen hun ervaringen onderling, en de meldkaart geeft een actueel beeld. Blijf bij twijfel in de betonde vaargeul, waar de kans op dichte velden het kleinst is.

7. Goed voor de natuur, lastig voor de boot

Waterplanten zijn niet alleen een sta-in-de-weg. Ze bieden paai- en schuilplaatsen voor vis, zuiveren het water en dragen bij aan een gezond ecosysteem. Vogels, insecten en onderwaterleven profiteren ervan. Dat maakt de discussie lastig: wat voor de watersporter overlast is, is voor de natuur juist winst. Beheerders zoeken daarom naar maaistrategieën die de vaarroutes vrijhouden zonder het hele leefgebied weg te halen.

8. Het blijft een jaarlijkse terugkeer

Zolang de waterkwaliteit goed blijft, komt het fonteinkruid elk seizoen terug. De piek ligt doorgaans in de nazomer, wanneer de planten hun maximale lengte bereiken. Gemeenten, provincies en het Watersportverbond zoeken samen naar een duurzame balans tussen bevaarbaarheid en natuur, maar een definitieve oplossing is er voorlopig niet. Voor de watersporter betekent dat: rekening houden met de planten hoort voorlopig gewoon bij een tochtje op de Randmeren.

Bron: Watersportverbond

Foto: Jachthaven Eemhof / Wikimedia Commons