De aanhoudende droogte en hitte hebben de Rijn eind juli 2026 naar een historisch laag niveau geduwd. Bij meetpunt Lobith, waar de rivier Nederland binnenkomt, werd op 30 juli een waterstand van 647 centimeter boven NAP gemeten. Daarmee sneuvelde het oude laagwaterrecord uit augustus 2022. De lage stand raakt niet alleen de beroepsvaart, maar vraagt ook van recreatievaarders extra oplettendheid.

Een record dat niemand wilde

De waterstand bij Lobith is de belangrijkste graadmeter voor de Nederlandse rivieren. De 647 centimeter boven NAP die eind juli werd afgetekend, ligt net onder het vorige dieptepunt uit de extreem droge zomer van 2022. De oorzaak ligt grotendeels buiten onze grenzen: Europa kende de afgelopen weken een reeks hittegolven en in de Alpen is te weinig smeltwater om het tekort aan te vullen. Zolang er in het uitgestrekte stroomgebied van de Rijn weinig regen valt, blijft de afvoer laag en zakt het peil verder weg.

Gevolgen voor de binnenvaart

Voor de binnenvaart betekent laagwater vooral afladen. Schepen moeten minder lading meenemen om niet aan de grond te lopen, waardoor er meer schepen nodig zijn voor dezelfde hoeveelheid vracht. Dat drijft de transportkosten flink op en zet de logistieke ketens rond de grote havens onder druk. De haven van Deventer sloot per 1 augustus haar deuren doordat de waterstand van de IJssel bleef dalen, en het Twentekanaal was al eerder gestremd. Toch valt de Rijnvaart niet stil: met slim laden, lichtere beladingen en aangepaste vaarplannen blijft het overgrote deel van de vloot gewoon in de vaart.

Riviercruises zoeken andere routes

Ook de riviercruisevaart merkt de gevolgen. Doordat delen van de bovenrivieren te ondiep worden, worden cruises omgeleid en verschuift het vertrek vaker richting Rotterdam en het benedenrivierengebied, waar de vaargeul dieper blijft. Passagiers merken er soms weinig van, maar achter de schermen puzzelen rederijen flink om hun programma’s rond te krijgen en boekingen na te komen.

Wat betekent dit voor recreatievaarders?

Wie deze zomer met een sloep, motorjacht of zeilboot op de rivieren en aangetakte wateren vaart, doet er goed aan rekening te houden met veranderende dieptes. Buiten de betonde vaargeul kunnen zandbanken en ondieptes eerder droogvallen dan normaal, en bij kribben en oevers is de marge kleiner. Houd de actuele waterberichtgeving van Rijkswaterstaat in de gaten, vaar in twijfelgevallen midden in de geul en pas je snelheid aan. Op afgesloten plassen en meren speelt laagwater minder, maar ook daar kan de waterstand lager liggen dan gebruikelijk, met krappe steigers en ondiepe invaarten tot gevolg.

Steeds vaker droge zomers

Extreem lage waterstanden waren lange tijd uitzonderlijk, maar de zomers van 2018, 2022 en nu 2026 laten zien dat langdurige droogte steeds vaker voorkomt. Deskundigen waarschuwen dat perioden met weinig neerslag en veel verdamping in de zomer waarschijnlijk vaker zullen optreden. Voor de scheepvaart, de drinkwatervoorziening en de natuur langs de rivieren betekent dat een structurele uitdaging. Rijkswaterstaat en de waterschappen sturen daarom steeds actiever op het vasthouden van water in natte perioden, zodat er in droge maanden meer buffer overblijft.

Vooruitzichten

De verwachting is dat de afvoer bij Lobith mogelijk licht toeneemt, richting ongeveer 700 kubieke meter per seconde rond 10 augustus, al blijft dat onzeker. Voorlopig blijft het devies: goed voorbereid het water op, de weers- en waterberichten volgen en rekening houden met een rivierenlandschap dat er dit jaar een stuk smaller en ondieper bij ligt dan we gewend zijn.

Bron: Schuttevaer

Foto: laag water in de Waal (Wikimedia Commons).