Op de Randmeren, het IJmeer en delen van het IJsselmeer lopen deze zomer opnieuw tientallen plezierboten vast in dichte velden fonteinkruid. De waterplanten wikkelen zich om schroeven en verstoppen koelwaterinlaten, waardoor motoren oververhit raken of volledig uitvallen. Zelfs de reddingboten van de KNRM komen er soms nauwelijks nog doorheen. Met een paar simpele voorzorgsmaatregelen houd je je vaardag deze zomer toch zorgeloos.

Waarom het fonteinkruid juist nu woekert

Fonteinkruid is een inheemse waterplant die in warm, ondiep en voedselrijk water snel tot aan het wateroppervlak groeit. Precies die omstandigheden doen zich in de nazomer voor op de zuidelijke Randmeren zoals het Gooimeer, Eemmeer en Wolderwijd, en op grote delen van het IJmeer. Doordat het water er relatief ondiep is en flink opwarmt, vormen de planten dichte tapijten die de vaarrecreatie hinderen. Voor zeilers en motorbootvaarders die net buiten de betonde geul komen, is de kans op vastlopen groot.

Motorpech is de belangrijkste reden om uit te varen

Volgens de KNRM zijn motorproblemen al jaren de belangrijkste reden waarom de vrijwilligers uitvaren. Op de Randmeren spelen waterplanten daarbij een hoofdrol: het groen draait zich om de schroefas of blokkeert de koelwaterinlaat, met een oververhitte of afgeslagen motor als gevolg. Een boot zonder voortstuwing drijft stuurloos rond en kan zo in een gevaarlijke situatie belanden, bijvoorbeeld dicht bij een vaargeul met beroepsvaart of bij harde wind richting een kade. De redders zelf ondervinden bovendien hinder van dezelfde planten, waardoor een hulpactie langer kan duren.

Check vooraf de hotspotkaart en waterplanten.nu

De KNRM heeft een hotspotkaart gelanceerd die laat zien op welke plekken watersporters het vaakst in de problemen raken. Daarnaast houdt het platform waterplanten.nu bij waar de begroeiing het dichtst is en welke vaargeulen zijn gemaaid. Door je route vooraf te plannen en zoveel mogelijk binnen de gemaaide en betonde geulen te blijven, verklein je de kans op vastlopen aanzienlijk. Vaar je toch door een gebied met veel begroeiing, houd dan een lage snelheid aan en let goed op de motortemperatuur.

Zo houd je je schroef en koeling vrij

Voorkomen is beter dan slepen. Neem gas terug zodra je merkt dat de boot minder soepel loopt of dat er planten opdrijven, want op hoge toeren zuig je juist meer groen naar binnen. Controleer regelmatig of er nog koelwater uit de uitlaat komt; blijft die straal uit, dan is de inlaat waarschijnlijk verstopt. Een schroef die trilt of een motor die aan vermogen inboet, zijn duidelijke waarschuwingssignalen. Wie vaak in plantrijk water vaart, kan overwegen een schroefbescherming of een gesloten koelsysteem te laten monteren.

Wat te doen als je toch vastloopt

Loop je vast, gooi dan zo snel mogelijk het anker uit zodat je niet verder afdrijft, adviseert de KNRM. Blijf niet doorgassen, want daarmee wikkel je de planten alleen maar strakker om de as. Sla de motor af, controleer indien mogelijk het koelwaterfilter en probeer de schroef vrij te maken. Lukt dat niet, gebruik dan de KNRM Helpt-app: daarmee maak je een vaarplan, raadpleeg je waterkaarten en schakel je met een druk op de knop hulp in. De Kustwacht en KNRM zien dan direct waar je bent, zodat je snel gevonden wordt.

Bron: KNRM

Foto: S.J. de Waard / Wikimedia Commons