Een schip dat vaart zonder uitlaatgassen én dat gaandeweg leert om steeds meer zelf te navigeren: het volledig elektrische onderzoeksschip Nova liet begin september zien hoe de binnenvaart van de toekomst eruit kan zien. Op zijn demonstratiereis richting de Wereldhavendagen in Rotterdam deed het vaartuig ook Dordrecht aan, waar de tussenstop volledig in het teken stond van op afstand bestuurde en autonome navigatie.

Een varend laboratorium van 15 meter

Nova is een gezamenlijk experimenteel schip van de Universiteit Duisburg-Essen (UDE) en het Development Center for Ship Technology and Transport Systems (DST). Het vaartuig is vijftien meter lang en wordt ingezet als varend laboratorium voor technologie die de binnenvaart duurzamer, efficiënter en verregaand geautomatiseerd moet maken.

Het schip vertrok vanuit Düsseldorf en voer via Arnhem, IJzendoorn en Dordrecht naar Rotterdam. Daarmee werd de nieuwe scheepvaarttechnologie niet alleen in een gecontroleerde onderzoeksomgeving getest, maar juist tijdens een langere, grensoverschrijdende reis over bestaande vaarwegen. Zo krijgen de onderzoekers een realistisch beeld van hoe de systemen zich houden onder wisselende omstandigheden.

Emissievrij dankzij elektrische aandrijving

Voor de voortstuwing is Nova uitgerust met twee elektrische Deep Blue 50i-motoren van Torqeedo, elk met een vermogen van vijftig kilowatt. Vier Deep Blue Battery 80-accu's leveren de benodigde energie. Datzelfde geïntegreerde elektrische systeem voedt bovendien de autonome navigatie, de meetapparatuur en de verlichting aan boord.

Tijdens het varen kunnen de onderzoekers doorlopend gegevens verzamelen over het energieverbruik en de prestaties van de complete aandrijflijn. Die metingen zijn waardevol, omdat de sector volop zoekt naar manieren om schepen emissievrij te maken zonder dat actieradius en betrouwbaarheid eronder lijden.

Autonoom varen als centraal thema

In Dordrecht stond vooral de aandacht voor op afstand bestuurde en autonome navigatie centraal. Voor de Drechtsteden is dat een relevant onderwerp, gezien de belangrijke positie van de regio binnen de Nederlandse binnenvaart en maritieme industrie. Terwijl het schip vaart, werken de teams aan de verdere ontwikkeling van de software die zelfstandig navigeren mogelijk moet maken.

Volgens de betrokken onderzoekers zouden vergaand geautomatiseerde en deels autonome binnenvaartschepen binnen acht tot tien jaar regulier ingezet kunnen worden. Dat is een ambitieuze, maar niet onrealistische termijn, zeker gezien het tempo waarin sensoren, camera's en besturingssoftware zich ontwikkelen.

Presentatie tijdens de Wereldhavendagen

Na de tussenstop in Dordrecht zette Nova koers naar Rotterdam. Daar werd het onderzoeksschip tijdens de Wereldhavendagen van 4 tot en met 6 september gepresenteerd aan professionals uit de maritieme sector en aan het publiek. Voor bezoekers was het een kans om van dichtbij te zien waar de binnenvaart naartoe beweegt: stiller, schoner en slimmer.

Voor watersporters en havengebruikers is dit soort projecten meer dan een technisch experiment. De inzichten die schepen als Nova opleveren, sijpelen op termijn door naar de bredere vloot en beïnvloeden hoe wij in de toekomst onze wateren delen met steeds intelligentere vaartuigen.

Betekenis voor de Nederlandse vaarwegen

Nederland speelt binnen Europa een sleutelrol als het gaat om innovatie in de binnenvaart. Onze dichte netwerk van rivieren, kanalen en havens leent zich uitstekend voor het testen van nieuwe technologie onder uiteenlopende omstandigheden. Een project als Nova onderstreept die positie en laat zien dat elektrische aandrijving en automatisering geen verre toekomstmuziek meer zijn, maar concreet worden beproefd op de vaarwegen die schippers dagelijks gebruiken.

Tegelijk roept de opmars van autonoom varen ook vragen op over regelgeving, aansprakelijkheid en de rol van de bemanning. Die discussie zal de komende jaren nadrukkelijk gevoerd worden, terwijl schepen als Nova de praktische bouwstenen aandragen waarop nieuw beleid kan worden gebaseerd.

Bron: Binnenvaartkrant

Foto: Wereldhavendagen Rotterdam (Wikimedia Commons)