De grootschalige versterking en vernieuwing van de Afsluitdijk is afgerond. Op 1 oktober 2026 stelde minister Vincent Karremans in Den Oever het nieuwe gemaal en de nieuwe spuisluizen officieel in gebruik. Daarmee krijgt de 32 kilometer lange dijk tussen Noord-Holland en Friesland er fors wat capaciteit bij om water uit het IJsselmeer naar de Waddenzee af te voeren, precies op het moment dat het stormseizoen begint.

Een dijk die over de volle lengte is versterkt

De afgelopen jaren is de waterkering over de volle lengte van 32 kilometer verhoogd en versterkt. Bij Den Oever en Kornwerderzand zijn nieuwe keersluizen gebouwd die de doorgangen in de dijk bij extreem hoogwater kunnen afsluiten. In Kornwerderzand is bovendien een coupure in de dijk aangelegd voor de vismigratierivier, zodat trekvissen weer tussen de Waddenzee en het IJsselmeer kunnen zwemmen.

Het werk raakt niet alleen de waterveiligheid, maar ook het gezicht van deze iconische verbinding. De Afsluitdijk is sinds de voltooiing in 1932 een begrip, en de vernieuwing moet de dijk klaarstomen voor de komende decennia. Voor veel watersporters is de dijk bovendien een vertrouwd baken op de route tussen het IJsselmeer en de Waddenzee.

Nieuw gemaal en veel meer spuicapaciteit

Het nieuwe gemaal telt zes pompen met een gezamenlijke capaciteit van 275 kubieke meter per seconde. Samen met de nieuwe spuisluizen heeft de Afsluitdijk daarmee 45 procent meer capaciteit gekregen om overtollig water uit het IJsselmeer af te voeren naar de Waddenzee.

Spuien, het afvoeren onder vrij verval, blijft de voorkeur houden; pas wanneer het waterpeil op zee te hoog is om te spuien, komen de pompen in actie. Minister Karremans vatte het uitgangspunt samen met de woorden: spuien als het kan, pompen als het moet. Zo kan het IJsselmeer beter worden beheerst en wordt wateroverlast in grote delen van Nederland voorkomen.

Jaren werk door bouwconsortium Levvel

De versterking is in opdracht van Rijkswaterstaat uitgevoerd door Bouwconsortium Levvel, een samenwerking van Van Oord, BAM en Rebel. Honderden ingenieurs, technici, waterbouwers en uitvoerders werkten aan het project. Het Watermanagement Centrum Nederland en de Landelijke Coordinatiecommissie Overstromingsdreiging houden de waterstanden dag en nacht in de gaten.

Wat betekent dit voor de scheepvaart?

De scheepvaart passeert de Afsluitdijk via de schutsluizen bij Den Oever en Kornwerderzand. Die blijven in gebruik, terwijl het nieuwe gemaal en de spuisluizen vooral de waterafvoer en de veiligheid achter de dijk verbeteren. De afgelopen jaren gingen de werkzaamheden gepaard met de nodige stremmingen en omleidingen; nu het grootste werk achter de rug is, keert de rust rond de doorgangen terug. Wie met een boot van of naar de Waddenzee vaart, doet er niettemin goed aan om vooraf de actuele bedientijden te checken.

Waarom het nodig was en wat er nog komt

De oude spuisluizen bij Kornwerderzand en Den Oever stammen uit 1932 en hebben het einde van hun technische levensduur bereikt. Door de stijgende zeespiegel is vanaf 2045 nog meer afvoercapaciteit nodig; de uitbreiding die nu is opgeleverd, is daarvoor de eerste stap. Op de langere termijn zal er meer met extra pompen moeten worden afgevoerd.

Helemaal klaar is de Afsluitdijk nog niet. Er lopen nog projecten zoals de renovatie van het Vlietermonument, de vervanging van de bruggen bij Den Oever en Kornwerderzand en levensduurverlengend onderhoud aan de historische spuisluizen uit 1932.

Bron: Rijkswaterstaat

Foto: de Afsluitdijk (Wikimedia Commons).