De Twentekanalen komen na een zomer van extreme droogte voorzichtig weer tot leven. Rijkswaterstaat opende sluis Eefde stapsgewijs opnieuw voor de scheepvaart en hield op vrijdag 28 augustus een proefschutting. Toch benadrukt de beheerder dat de droogte nog lang niet voorbij is.

Waarom de kanalen op slot gingen

Door de aanhoudende droogte stonden de IJssel en de Rijn deze zomer uitzonderlijk laag. De Twentekanalen betrekken hun water via sluis Eefde uit de IJssel, en bij elke schutting verdwijnt een flinke hoeveelheid water richting de rivier. Om te voorkomen dat het peil op de kanalen te ver zou wegzakken, moest Rijkswaterstaat het schutten daarom sterk terugschroeven.

Het gevolg was ingrijpend voor de beroeps- en recreatievaart. Schepen konden het kanaal nauwelijks in of uit, en de bedrijvigheid rond de Twentse binnenhavens viel grotendeels stil. De maatregel liet zien hoe kwetsbaar het Nederlandse vaarwegennet is als de grote rivieren te weinig water aanvoeren.

Proefschutting en gefaseerde openstelling

Nu de aanvoer van water in Rijn en IJssel langzaam stijgt, ontstaat er weer beperkte ruimte om te schutten. Op vrijdag 28 augustus vond een proefschutting plaats, waarbij twee schepen die nog op het kanaal lagen alsnog konden vertrekken. Voor 4 september staat bovendien een speciaal transport ingepland dat het kanaal via Eefde mag verlaten.

Met die proef wil Rijkswaterstaat precies meten wat schutten doet met het waterpeil van de Twentekanalen. Samen met Port of Twente wordt bekeken hoe en wanneer opgeschaald kan worden naar vijf en later tien schuttingen per dag. Ter vergelijking: bij normaal bedrijf vinden er in sluis Eefde dagelijks tussen de 35 en 40 schuttingen plaats.

Onttrekkingsverbod ingetrokken

Naast de sluis was er ook goed nieuws voor het omliggende gebied. Voor de Twentekanalen gold een verbod om oppervlaktewater te onttrekken, maar vanaf donderdag 27 augustus is dat verbod ingetrokken. Boeren, bedrijven en gemeenten mogen dus weer water uit het kanaal halen, al blijft zuinigheid geboden.

Wat betekent dit voor watersporters

Voor recreatievaarders is voorzichtig optimisme op zijn plaats. De kanalen gaan stapje voor stapje weer open, maar wie een tocht door Twente plant moet rekenen op beperkte schutmomenten en langere wachttijden. Het is verstandig om vooraf de actuele berichtgeving van Rijkswaterstaat te raadplegen en flexibel te blijven met de planning.

Rijkswaterstaat waarschuwt uitdrukkelijk dat de versoepelingen niet betekenen dat de droogte voorbij is. In het gebied rond de Twentekanalen gelden nog altijd maatregelen van waterschappen Vechtstromen, Drents Overijsselse Delta en Rijn en IJssel. De komende weken bepaalt de wateraanvoer of er meer ruimte komt voor de vaart.

Kwetsbaar vaarwegennet

De problemen op de Twentekanalen staan niet op zichzelf. Steeds vaker leiden droge zomers tot lage rivierstanden, en dat raakt juist de vaarwegen die van de grote rivieren afhankelijk zijn. Kanalen zoals de Twentekanalen, maar ook delen van de Maasroute, zijn gevoelig zodra de aanvoer terugloopt. Voor de binnenvaart betekent dit minder lading per schip en soms volledige stilstand, terwijl recreatievaarders hun plannen moeten omgooien.

Experts wijzen erop dat het watersysteem in de toekomst vaker onder druk kan komen te staan. Investeringen in waterbeheer, slimmere schutregimes en betere voorspellingen worden daarom belangrijker. Voor de watersporter is de praktische les eenvoudig: houd bij het plannen van een langere tocht altijd rekening met de actuele waterstanden en mogelijke stremmingen, zeker in de nazomer.

Bron: Rijkswaterstaat

Foto: Twentekanaal bij sluis Eefde (Wikimedia Commons)