De rivieren staan in juli 2026 uitzonderlijk laag. Bij Lobith zakt de afvoer van de Rijn richting waarden die normaal pas in augustus of september horen, en ook de Maas kampt met steeds minder water. Voor de recreatievaart betekent dat opletten geblazen: ondieptes, drooggevallen aanlegsteigers en havens die minder diep zijn dan gewoonlijk.

Afvoer op weg naar een record voor juli

Rijkswaterstaat meldde midden juli dat de afvoer van zowel de Rijn als de Maas verder blijft dalen. De afvoer bij Lobith, het punt waar de Rijn ons land binnenkomt, bedroeg rond die tijd ongeveer 820 kubieke meter per seconde en nam nog altijd af. Een afvoer onder de 800 kubieke meter per seconde is in juli slechts één keer eerder voorgekomen, in het extreme droogtejaar 1976.

De verwachting is dat de afvoer richting het weekend verder terugloopt, mogelijk tot rond de 700 kubieke meter per seconde. De waterstand bij Lobith zou in de tien dagen erna kunnen zakken naar 6,6 tot 6,7 meter boven NAP, wat voor de tijd van het jaar uitzonderlijk laag is. De aanhoudend warme en droge zomer van 2026 ligt aan de basis van het snelle wegzakken.

Wat merkt de beroepsvaart?

Voor de binnenvaart heeft laag water directe gevolgen. Schepen kunnen minder diep steken en moeten daardoor minder lading meenemen om niet aan de grond te lopen. Dat maakt transport per schip duurder en zorgt ervoor dat er meer schepen nodig zijn voor dezelfde hoeveelheid vracht. Op smallere trajecten en in de buurt van ondieptes wordt bovendien voorzichtiger en langzamer gevaren, wat de doorstroming vertraagt.

Gevolgen voor de recreatievaart

Ook wie voor zijn plezier vaart, merkt de lage stand. In veel rivierhavens en langs oevers is de waterdiepte kleiner dan normaal, waardoor kielboten en motorjachten met een diepere kiel eerder de bodem raken. Sommige aanlegsteigers vallen deels droog en zijn lastiger te bereiken. Watersporters zijn daardoor terughoudender om hun boot te riskeren, wat de zomerdrukte in sommige riviergebonden havens dempt.

De praktische adviezen liggen voor de hand maar zijn belangrijk. Raadpleeg voor vertrek de actuele waterberichten van Rijkswaterstaat, houd rekening met een kleinere marge onder de kiel en vaar in onbekende of ondiepe gebieden op halve kracht. Wie twijfelt over de diepgang bij een steiger of invaart, kan beter even peilen dan vol doorvaren. Zeker in de buitenbochten en bij zandbanken kan de bodem sneller oplopen dan de kaart suggereert.

Extra opletten bij bruggen en sluizen

Lage waterstanden veranderen ook de doorvaarthoogtes en de werking van kunstwerken. Onder vaste bruggen ontstaat bij laag water juist meer ruimte, maar bij sluizen en stuwen kan het schutregime worden aangepast om zuinig met water om te gaan. Op sommige trajecten worden schutten gebundeld of tijden beperkt, waardoor je langer moet wachten. Houd er rekening mee dat de gemarkeerde vaargeul soms versmalt en dat betonning verlegd kan zijn om schepen langs de diepste route te leiden. Vaar daarom nauwkeurig binnen de tonnen en wijk niet uit naar ogenschijnlijk rustig water langs de kant, want juist daar liggen de ondieptes.

Hoe lang houdt de droogte aan?

Meteorologen zien de droogteproblemen in de zomer van 2026 verder toenemen. Zolang er in het stroomgebied van de Rijn in Duitsland en Zwitserland en in het Maasgebied in België en Frankrijk weinig neerslag valt, blijft de aanvoer laag. Een paar dagen regen is onvoldoende; er is een langere natte periode nodig om de rivieren weer op peil te brengen. Tot die tijd is het voor iedereen op het water verstandig om de berichtgeving nauwlettend te volgen en de vaarplannen aan te passen aan de bijzondere omstandigheden.

Bron: Schuttevaer

Foto: De Waal bij laag water (Wikimedia Commons).