De aanhoudende droogte van de zomer van 2026 laat zich langs de Nederlandse rivieren steeds harder voelen. Bij meetpunt Lobith is de Rijn gezakt naar de laagste stand die ooit is gemeten, en ook op de Waal, de Lek en de IJssel worden recordlage waterstanden genoteerd. Voor watersporters betekent dat afgesloten jachthavens, ondiepe vaargeulen en steeds meer plekken waar varen simpelweg niet meer kan.

Rijn zakt naar historisch dieptepunt

Volgens de Rijksoverheid is de afvoer van de Rijn bij Lobith deze zomer verder gedaald dan in welk jaar sinds het begin van de metingen ook. Niet alleen in Nederland, maar ook in het stroomgebied van Rijn en Maas in Duitsland, Frankrijk en Zwitserland viel wekenlang te weinig regen. Daardoor krijgen de grote rivieren nauwelijks aanvulling en blijft het peil zakken.

Waterkennisinstituut Deltares vergelijkt de situatie met het extreem droge jaar 1976. Waterbeheerders houden er rekening mee dat de lage standen nog weken kunnen aanhouden, zeker als substantiële neerslag in de bovenloop van de rivieren uitblijft. Dat maakt 2026 tot een van de droogste vaarseizoenen in decennia.

Pleziervaart in de knel

De gevolgen voor de recreatievaart zijn het grootst in het rivierengebied. Rond de Lek in Gelderland, onder meer bij Culemborg, kunnen sommige boten hun jachthaven niet meer uit doordat het water simpelweg te laag staat. Ook op andere trajecten varen merkbaar minder motor- en zeilboten dan in een normale zomer.

Wie toch het water op gaat, loopt een groter risico op schade. In ondiepe geulen liggen zandbanken en obstakels dichter aan de oppervlakte, waardoor kielen, schroeven en roeren sneller de bodem raken. Beroepsschippers laden hun schepen lichter om niet vast te lopen; voor pleziervaarders geldt eveneens dat extra voorzichtigheid geboden is.

Waterschappen nemen maatregelen

Verschillende waterschappen nemen inmiddels maatregelen om het beschikbare zoetwater zo lang mogelijk vast te houden. Het Hoogheemraadschap van Delfland voerde per 1 augustus extra beperkingen in voor beroeps- en recreatievaart bij de Parksluizen in Rotterdam. In het hele beheergebied van Delfland geldt bovendien een verbod op het onttrekken van oppervlaktewater uit sloten en kanalen.

Ook elders worden bedieningstijden van sluizen aangepast en wordt water zuiniger rondgepompt. Voor watersporters betekent dit dat een geplande tocht zomaar kan stuiten op een dichte sluis of een tijdelijk gesloten traject.

Ook toerisme en horeca merken het

De lage waterstanden hebben niet alleen gevolgen voor het varen zelf. In dorpen en steden langs de rivieren komen minder passanten aan, waardoor jachthavens, restaurants en winkels een deel van hun zomeromzet mislopen. Ondernemers die het van watertoeristen moeten hebben, merken dat gasten hun vakantieplannen aanpassen of uitstellen.

Tegelijk zetten sommige verhuurbedrijven hun vloot noodgedwongen stil op trajecten die niet langer bevaarbaar zijn. Zo werkt de droogte door in de hele keten rond de recreatievaart, van botenverhuur tot brandstofsteiger.

Wat kun je als watersporter doen?

Het advies is om vóór vertrek de actuele waterstanden en stremmingen te checken via Rijkswaterstaat en het Watersportverbond. Houd rekening met een grotere diepgangsmarge, vaar rustig en blijf zoveel mogelijk in het midden van de vaargeul, waar het water doorgaans het diepst is. Pas je route aan als een gebied bekendstaat om ondieptes.

Voor wie flexibel is, biedt de situatie ook rust: op veel meren en in de kustwateren is van de droogte veel minder te merken. Het IJsselmeer, de Zeeuwse en Zuid-Hollandse wateren en de Waddenzee blijven goed bevaarbaar, waardoor watersporters hun heil steeds vaker in die gebieden zoeken.

Bron: Rijksoverheid

Foto: Waal bij Rossum (Gelderland), Klankbeeld / Wikimedia Commons