De waterstanden in de grote rivieren zijn half juli 2026 opvallend laag, een niveau dat normaal gesproken pas eind augustus of nog later in beeld komt. Bij Lobith, waar de Rijn ons land binnenstroomt, staat het water uitzonderlijk laag, en ook de Maas kampt met een lage afvoer. Voor de beroeps- en de recreatievaart betekent dat opletten geblazen.

Hoe laag staat het water?

Volgens Rijkswaterstaat blijft de afvoer van zowel de Rijn als de Maas dalen. De stand bij Lobith is bepalend voor het hele Nederlandse rivierengebied: hoe minder water er binnenkomt, hoe lager de peilen stroomafwaarts op onder meer de Waal, de IJssel en de Nederrijn. Half juli is dat beeld ongebruikelijk, want de echte laagwaterperiode valt doorgaans pas in de nazomer, wanneer de aanvoer uit het achterland al langere tijd is teruggelopen.

Rivierkundig adviseurs wijzen erop dat de waterstand grotendeels in het buitenland wordt bepaald. Het gaat om de neerslag in het stroomgebied en om smeltwater uit de Alpen. Zijn de winters mild en zonder veel sneeuw, en valt er in het voorjaar en de zomer weinig regen, dan komt er simpelweg te weinig water onze kant op. Dit jaar kwamen die factoren ongelukkig samen.

Gevolgen voor de scheepvaart

Voor de binnenvaart heeft laagwater directe gevolgen. Schepen kunnen minder zwaar worden beladen, omdat ze anders te diep steken en de kans lopen op de bodem vast te lopen. Daardoor moeten reders vaker en met minder lading varen, wat de vervoerskosten flink opdrijft. Ook het manoeuvreren wordt lastiger in een smallere en ondiepere vaargeul, zeker op drukke trajecten.

Dat het menens is, bleek half juli op de Waal bij Erlecom, waar twee schepen door de lage stand in de problemen kwamen. Het ene schip kon zichzelf lospompen, het andere kwam op eigen kracht weer vlot. Zulke incidenten nemen toe naarmate het water verder zakt en de bevaarbare breedte afneemt.

Wat betekent dit voor de recreatievaart?

Ook wie met een motorjacht, sloep of zeilboot op de rivieren vaart, merkt de gevolgen. De vaargeul wordt smaller, kribvakken en oevers vallen deels droog en buiten de betonde geul loert ondiepte. Vaar daarom nadrukkelijk binnen de tonnen, houd ruim afstand van kribben en reken op een sterkere stroming in de versmalde geul. Raadpleeg vooraf het actuele waterbericht en de vaardieptekaarten van Rijkswaterstaat, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Bij jachthavens langs de rivieren en in de uiterwaarden kan een lage stand betekenen dat steigers droogvallen of dat de toegang tot een haven tijdelijk beperkt is. Informeer bij twijfel altijd bij de havenmeester voordat je vertrekt of aanlegt, en houd rekening met een grotere kans op vastlopen bij het aanleggen langs natuurlijke oevers.

Maatregelen tegen de droogte

Door de aanhoudende droogte nemen waterbeheerders op meerdere plekken bij sluizen, rivieren en kanalen extra maatregelen om water te besparen. Sluizen worden bijvoorbeeld zuiniger geschut en waar mogelijk wordt water vastgehouden. De lage standen op Rijn en Waal zijn daarbij de belangrijkste aanleiding.

Wordt laagwater het nieuwe normaal?

Deskundigen benadrukken dat losse droge zomers nog geen trend vormen, maar dat de reeks van recente jaren met vroeg en langdurig laagwater wel om aandacht vraagt. Voor de watersport betekent dit vooral: bereid je goed voor, plan je route met de actuele dieptes in het achterhoofd en blijf de berichtgeving volgen. Als de neerslag uitblijft, kunnen de peilen de komende weken namelijk nog verder dalen, met alle gevolgen van dien voor zowel de beroeps- als de pleziervaart.

Bron: Schuttevaer

Foto: Vrachtschip op de Waal / Wikimedia Commons