Rijkswaterstaat heeft de afstandseisen voor windturbines langs de belangrijkste vaarwegen aangescherpt. Voortaan moeten nieuwe en te vervangen turbines verder van de vaarweg staan, zodat hun draaiende wieken het scheepsradar niet langer verstoren. Voor de beroepsvaart en voor watersporters is dat goed nieuws, want een betrouwbaar radarbeeld is op druk bevaren water van levensbelang.

Waarom de oude norm niet meer voldeed

Oorspronkelijk mochten windturbines op minimaal 50 meter van de rand van de vaarweg worden geplaatst. Door de sterke schaalvergroting van turbines zijn de rotorbladen de afgelopen jaren echter fors gegroeid. Die grote, draaiende bladen veroorzaken zogeheten radarecho's: valse of vervormde beelden op het scheeps- en walradar.

Dergelijke echo's kunnen het radarbeeld verstoren en vormen zo een reeel veiligheidsrisico voor de scheepvaart. Rijkswaterstaat concludeerde dat de oude afstandsnorm niet langer voldoende bescherming bood, zeker niet op kanalen en rivieren waar beroeps- en recreatievaart elkaar vaak op korte afstand passeren.

Waarom radar zo belangrijk is op het water

Radar is voor schippers een onmisbaar hulpmiddel, juist wanneer het zicht slecht is. Bij mist, regen, schemer of duisternis vertrouwen zowel binnenvaartschippers als zeezeilers op hun scherm om andere schepen, boeien en oevers te zien. Wie een verstoord beeld voor de kiezen krijgt, kan een naderend schip missen of een echo aanzien voor een obstakel dat er niet is.

Ook veel recreatievaarders hebben tegenwoordig radar aan boord. Een reeks grote windturbines vlak langs de vaarweg kan op zulke schermen een wirwar van reflecties opleveren. Door turbines op grotere afstand te plaatsen, blijft het beeld schoon en herkenbaar.

Een nieuwe minimumafstand

Onderzoeken van TNO en het Maritime Research Institute Netherlands (MARIN) naar de effecten van windturbines op scheeps- en walradars leverden een nieuwe rekenregel op. De minimumafstand bedraagt voortaan een halve rotordiameter, vermeerderd met 35 meter tot de rand van de vaarweg.

Vanaf die afstand en verder leveren de turbines geen storende radarecho's meer op de vaarweg op. Omdat de norm meebeweegt met de grootte van de turbine, is hij bij de huidige, grote windmolens strenger dan de oude vaste 50 meter.

Ruimte voor maatwerk

De nieuwe regel is strenger, maar biedt tegelijk ruimte voor maatwerk. Kan een initiatiefnemer met onderzoek aantonen dat plaatsing op kortere afstand toch geen radarecho's veroorzaakt, dan kan Rijkswaterstaat beoordelen of afwijking mogelijk is.

Voor een aantal risicovolle locaties geldt die uitzondering niet. In de buurt van sluizen, bruggen, stuwen, kruisingen en haveninvaarten blijft de minimale afstand onverkort van kracht. Juist daar is volgens MARIN extra voorzichtigheid nodig, omdat schippers er veel manoeuvres maken en op hun radar moeten kunnen vertrouwen.

Wat het voor de vaart betekent

De gewijzigde beleidsregel is gepubliceerd in de Staatscourant en geldt voor alle toekomstige vergunningsaanvragen, inclusief repoweringprojecten waarbij bestaande turbines worden vervangen. De aanpassing betreft vooral artikel 4, over plaatsing langs kanalen, rivieren en havens.

Met de nieuwe norm probeert Rijkswaterstaat twee belangen te verenigen: de energietransitie, die steeds meer windturbines langs het water brengt, en de veiligheid van iedereen die vaart. Voor watersporters is de boodschap geruststellend. Ook als er in de toekomst meer molens langs de vaarroutes verrijzen, moet het radarbeeld betrouwbaar blijven.

Bron: Rijkswaterstaat

Foto: Quistnix at Dutch Wikipedia / Wikimedia Commons