Rederij Lovers, een van de bekendste namen in de Amsterdamse passagiersvaart, heeft de strijd om 34 exploitatievergunningen voor grote rondvaartboten voorgelegd aan de Raad van State. De rederij vindt dat de gemeente Amsterdam de aanvragen ten onrechte heeft afgewezen en hoopt via de hoogste bestuursrechter alsnog gelijk te krijgen.

Waar de zaak over gaat

De kwestie draait om 34 vergunningen in het segment 'bemand groot' - de grotere rondvaartboten die op de Amsterdamse binnenwateren passagiers vervoeren. De aanvragen gaan terug op een verdeelronde uit 2016. De gemeente wees ze af, waarna Lovers naar de rechtbank stapte. Die oordeelde eind 2024 dat het college de vergunningen mocht weigeren.

Met dat oordeel is Lovers het niet eens. Volgens de rederij is de weigering in strijd met de eigen verordening voor de passagiersvaart en met de Europese Dienstenrichtlijn, die voorschrijft dat de markt voor dienstverleners toegankelijk moet blijven. Daarom heeft Lovers hoger beroep ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Een slepend conflict over het vergunningenplafond

De zaak staat niet op zichzelf. Al jaren botsen de Amsterdamse rederijen en de gemeente over het vergunningenstelsel voor de rondvaart. Om de drukte in de binnenstad en op de grachten te beteugelen, koos Amsterdam voor een plafond van maximaal 550 exploitatievergunningen. Dat plafond heeft grote gevolgen: vergunningen voor onbepaalde tijd moeten worden omgezet naar tijdelijke vergunningen, omdat er anders geen ruimte overblijft voor nieuwe toetreders.

In september 2024 zette de Raad van State al een streep door de manier waarop de gemeente dat volumebeleid had vormgegeven. Het college had onvoldoende aangetoond dat een maximumaantal vergunningen 'geschikt en noodzakelijk' was om de leefbaarheid en de doorvaart te beschermen. Bovendien pakte de gekozen systematiek onevenredig zwaar uit voor kleinere reders. De gemeente moest daardoor terug naar de tekentafel om haar beleid opnieuw en beter te onderbouwen.

Wat er op het spel staat

Voor Lovers gaat het om veel meer dan alleen papierwerk. Met 34 vergunningen voor grote boten hangt een aanzienlijk deel van de bedrijfsvoering aan de uitkomst van deze procedure. Tegelijk raakt de zaak de hele sector: de manier waarop Amsterdam vergunningen verdeelt, bepaalt welke rederijen mogen groeien en welke boten er straks nog op de grachten varen.

De uitspraak van de Raad van State wordt daarom met spanning afgewacht, niet alleen door Lovers maar door alle exploitanten in de Amsterdamse passagiersvaart. Duidelijk is dat de discussie over drukte, marktordening en Europese regels op het water nog lang niet is uitgevaren. Voor bewoners, ondernemers en de vele bezoekers die jaarlijks een rondvaart maken, zal de knoop uiteindelijk in de rechtszaal worden doorgehakt.

Rondvaart als visitekaartje van de stad

De rondvaart is voor veel toeristen het eerste kennismakingsmoment met Amsterdam. Vanaf het water tonen de grachten, de bruggen en de statige pakhuizen zich op hun mooist, en jaarlijks stappen miljoenen bezoekers aan boord. Tegelijk zorgt die populariteit voor drukte op smalle grachten waar ook woonboten, pleziervaart en bevoorradingsverkeer hun weg zoeken. De gemeente probeert met haar vergunningenbeleid een balans te vinden tussen leefbaarheid, veiligheid en economisch belang.

Dat die balans juridisch kwetsbaar is, bewijst de reeks procedures die de afgelopen jaren bij de rechter is beland. De zaak van Lovers is daarvan een van de meest in het oog springende voorbeelden, juist omdat het om een fors aantal vergunningen voor de grotere boten gaat. Hoe de bestuursrechter uiteindelijk oordeelt, kan bepalend zijn voor de manier waarop de Amsterdamse grachten er de komende jaren uitzien.

Bron: Schuttevaer

Foto: rondvaartboot op de Amsterdamse grachten (Wikimedia Commons)