De Rijn stevende in de zomer van 2026 af op een historisch laag waterpeil. Bij het Duitse knelpunt Kaub zakte de bevaarbare diepte tot onder de tien centimeter, het laagste niveau sinds het begin van de metingen. De binnenvaart valt er niet volledig door stil, maar schippers moeten steeds creatiever worden om lading te blijven vervoeren.

Recordlaag peil bij Kaub

Het woord van de zomer was onmiskenbaar: laagwater. Eind juli werd bij Kaub nog een Pegelstand van ongeveer 24 centimeter verwacht, maar in de weken daarna zakte het peil verder door. Begin augustus werd 21 centimeter gemeten en halverwege de maand kwam de bevaarbare waterdiepte voor het eerst sinds de start van de registratie onder de tien centimeter uit.

Kaub geldt als het beruchtste knelpunt van de Rijn. Op dit smalle, ondiepe traject tussen Koblenz en Mainz bepaalt de waterstand hoeveel lading schepen mogen meenemen naar het Boven-Rijngebied. Zakt het water hier te ver weg, dan stokt de aanvoer richting Zuid-Duitsland en Zwitserland.

Minder lading, hogere kosten

De gevolgen voor de scheepvaart zijn ingrijpend. Schepen die stroomopwaarts van Kaub varen mogen bij deze standen nog maar ongeveer 460 ton laden, minder dan een vijfde van hun normale capaciteit. Reders moeten daardoor meer schepen inzetten voor dezelfde hoeveelheid vracht, wat de vervoerskosten flink opdrijft.

Ook dichter bij huis is het effect merkbaar. De beladingsgraad van schepen in de Rotterdamse haven schommelde rond de 30 tot 35 procent, terwijl dat bij normale waterstanden zo'n 70 procent is. Het Twentekanaal ging tijdelijk dicht voor de scheepvaart en de haven van Deventer sloot vanwege de lage stand van de IJssel.

Creativiteit houdt de vaart gaande

Toch is de binnenvaart nog lang niet vastgelopen, benadrukken logistieke dienstverleners. Volgens Louis Bosman van Interrijn zijn er weliswaar uitdagingen, maar is er met slimme planning en creatieve oplossingen nog altijd veel mogelijk. Denk aan het combineren van ladingen, het inzetten van vlakkere schepen en het aanpassen van vaarschema's op de dagelijkse peilverwachtingen.

De oorzaak van de lage standen ligt in een uitzonderlijk droog voorjaar. De Duitse weerdienst meldde dat de neerslag in het voorjaar van 2026 slechts 68 procent van het langjarige gemiddelde bedroeg. Rivieren van Nederland tot Zuidoost-Europa hadden te maken met de aanhoudende droogte.

Wat betekent dit voor watersporters?

Voor de recreatievaart heeft laagwater eveneens gevolgen. Op sommige riviertrajecten en in aansluitende kanalen gelden beperkingen, en ondiepe oevers en droogvallende platen vragen om extra oplettendheid. Wie deze zomer een tocht over de grote rivieren plant, doet er goed aan de actuele waterstanden en eventuele stremmingen vooraf te controleren en ruim marge te houden onder de kiel.

Vooruitblik: houdt de droogte aan?

Of de situatie snel verbetert, hangt volledig af van het weer in het stroomgebied van de Rijn. Pas na langdurige en stevige regen in de Alpen en de Duitse middelgebergten stijgt het peil weer structureel. Zolang die neerslag uitblijft, blijven de lage standen aanhouden en kunnen de beperkingen zelfs verder oplopen.

Deskundigen wijzen erop dat extreem laagwater door klimaatverandering vaker kan voorkomen. Voor zowel de beroepsvaart als de recreatievaart betekent dit dat schippers moeten leren omgaan met grotere schommelingen in de waterstanden. Goede voorbereiding, actuele informatie en flexibiliteit worden daarmee steeds belangrijker om ook in droge zomers veilig en verantwoord het water op te kunnen.

Bron: Schuttevaer.nl

Foto: schepen op de Rijn (Wikimedia Commons).