De Nederlandse binnenvaartvloot verandert in hoog tempo van gezicht. Volgens verse cijfers van de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) zijn vooral de kleinere tankers in rap tempo aan het verdwijnen, terwijl de grote schepen juist in aantal toenemen.

Bijna twee derde minder in tien jaar

De cijfers spreken voor zich. In 2016 telde Nederland nog 236 tankers met een laadvermogen onder de 1.000 ton. In 2025 waren dat er nog maar 88. Dat zijn 148 schepen minder, een afname van bijna 63 procent. Alleen al tussen 2024 en 2025 verdwenen er veertien van deze kleine tankers, een daling van bijna 14 procent in een jaar tijd.

De grote tankers laten het tegenovergestelde beeld zien. Het aantal schepen boven de 3.000 ton groeide van 225 in 2016 naar 274 in 2025. De totale Nederlandse tankervloot kromp ondertussen van 824 naar 712 schepen: de vloot wordt dus kleiner in aantal, maar gemiddeld fors groter per schip.

Ook droge lading schuift op

Dezelfde verschuiving is zichtbaar bij de drogeladingschepen, al gaat het daar wat langzamer. Het aantal schepen onder de 1.000 ton daalde van 1.323 in 2016 naar 1.046 in 2025, een verlies van 277 schepen of bijna 21 procent. De klasse boven de 3.000 ton groeide van 492 naar 560, al was dat in 2024 nog 584, waardoor ook deze categorie in het laatste jaar kromp. In totaal nam de drogeladingvloot af van 3.559 naar 3.145 schepen.

Het patroon is overal hetzelfde: minder maar grotere schepen. Voor een sector die draait op schaalvoordeel is dat op zich logisch, maar de keerzijde is dat de kleine, veelzijdige schepen stilaan uit beeld raken.

Waarom dit verder reikt dan de binnenvaart

De verschuiving naar grotere schepen roept vragen op over het vervoer op kleinere vaarwegen. Niet elk kanaal, elke sluis en elke regionale haven is geschikt voor een groot binnenvaartschip. Juist daar blijven kleine schepen nodig om lading tot diep in het land te brengen. De beschikbaarheid van die kleine schepen wordt daarmee een groeiende zorg voor de bereikbaarheid van regio's over water.

Verdwijnt het kleine schip, dan dreigt een deel van het fijnmazige vaarwegennet simpelweg niet langer per schip bediend te kunnen worden. Vracht die nu nog over water gaat, zou dan kunnen uitwijken naar de weg, met alle gevolgen van dien voor drukte en uitstoot.

Wat de cijfers niet vertellen

De CCR-cijfers laten de trend scherp zien, maar geven geen verklaring voor de daling en bevatten geen toelichting van betrokkenen. Ook over de effecten op individuele vaarwegen of goederenstromen zeggen de getallen niets. Wat wel duidelijk is: de samenstelling van de vloot verandert structureel, en dat raakt niet alleen de schipper maar uiteindelijk ook de regio's die van vervoer over water afhankelijk zijn.

Voor iedereen die het water een warm hart toedraagt is het een ontwikkeling om in de gaten te houden. De vertrouwde kleine tanker die door een smal kanaal tuft, wordt langzaam maar zeker een zeldzamer verschijning op het Nederlandse water.

Het einde van een vertrouwd beeld

Kleine tankschepen hoorden decennialang bij het Nederlandse rivierlandschap. Ze brachten brandstoffen en vloeibare lading naar plekken die voor de grote schepen simpelweg onbereikbaar zijn, en vormden daarmee de haarvaten van het vervoer over water. Nu die schepen in aantal halveren, verandert niet alleen de economie van de binnenvaart, maar ook het vertrouwde beeld op de rivier.

Voor recreanten en liefhebbers is dat een stille maar merkbare verschuiving. Waar vroeger een gestage stroom kleine beroepsvaart langs kwam, domineren straks de grote eenheden het water. De sector staat daarmee voor de vraag hoe de kleinste vaarwegen in de toekomst bevaarbaar en bereikbaar blijven.

Bron: Binnenvaartkrant

Foto: tankschip op het water via Wikimedia Commons (ter illustratie)