De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) gaat binnenvaartschepen onder Nederlandse vlag strenger controleren op asbest. Aanleiding is een verontrustende constatering: bij ongeveer een op de drie gesloopte schepen worden nog asbesthoudende materialen aangetroffen. En het probleem beperkt zich lang niet tot oude schepen.

Wat gaat er veranderen?

Vanaf de zomer van 2026 controleert de ILT scherper op de aanwezigheid van asbest én op een geldige asbestinventarisatie aan boord. Zo'n inventarisatie brengt in kaart waar zich in een schip asbesthoudende materialen bevinden. De verplichting geldt voor schepen die vóór 1994 of in het buitenland zijn gebouwd. Ook particuliere eigenaren zonder personeel ontkomen niet aan de plicht om zo'n inventarisatie te laten opstellen.

De reden voor de aanscherping is dat asbest nog altijd op veel meer schepen voorkomt dan gedacht. Tot het Nederlandse verbod in 1994 — Europees volgde dat pas in 2005 — werd het materiaal volop toegepast vanwege zijn hittebestendige en isolerende eigenschappen. Juist op schepen, met hun warme motorruimtes en uitlaatsystemen, was asbest lange tijd een vanzelfsprekende keuze.

Ook jonge schepen blijken niet vrij

Het meest opvallende signaal komt van deskundigen uit de praktijk. Roeland Dekker van Eurofins Maritime Services trof recent nog asbest aan op schepen uit 2002 en 2016, en zelfs bij nieuwbouw die buiten Europa was gerealiseerd. Dat betekent dat het beeld "asbest zit alleen in oude schepen" niet klopt: ook relatief moderne vaartuigen kunnen het bevatten, doordat onderdelen soms afkomstig zijn uit landen waar het materiaal nog wordt gebruikt.

Aan boord kan asbest op verrassend veel plekken zitten: in pakkingen, afsluiters, uitlaatisolatie, leidingwerk, remvoeringen, vloerbedekking en rookgaskanalen. Juist die verborgen toepassingen maken een professionele inventarisatie zo belangrijk. Zonder gericht onderzoek is met het blote oog vaak niet vast te stellen of een pakking of isolatiemateriaal asbestvezels bevat.

Zo werkt een asbestinventarisatie

Een asbestinventarisatie wordt uitgevoerd door een gecertificeerd bureau. Een inspecteur neemt monsters van verdachte materialen en laat die in een laboratorium analyseren. Het resultaat is een rapport dat precies aangeeft waar asbest zit, in welke vorm en hoe risicovol dat is. Op basis daarvan kan een eigenaar besluiten om materialen te laten verwijderen door een gespecialiseerd saneringsbedrijf, of om ze — zolang ze intact en afgeschermd zijn — juist met rust te laten. Het rapport blijft geldig zolang er niets verandert aan de betreffende onderdelen.

Waarom dit ook pleziervaarders raakt

Hoewel de nieuwe controles primair op de beroepsbinnenvaart zijn gericht, is de boodschap ook voor eigenaren van oudere motorjachten en ex-bedrijfsvaartuigen relevant. Wie een ouder stalen schip bezit of overweegt te kopen, doet er verstandig aan te weten of er asbest aanwezig is — niet alleen vanwege regelgeving, maar vooral vanwege de gezondheidsrisico's bij verbouwing, onderhoud of sloop. Het inademen van asbestvezels kan op termijn ernstige longziekten veroorzaken.

Voor de tweedehandsmarkt betekent de strengere handhaving dat een asbestinventarisatie steeds vaker onderdeel wordt van een verantwoorde aankoop. Een schoon rapport geeft koper én verkoper zekerheid, terwijl het ontbreken ervan straks een reden kan zijn om de prijs te heroverwegen of van de koop af te zien. Eigenaren van oudere schepen kunnen nu al het initiatief nemen, zodat ze niet voor verrassingen komen te staan wanneer de inspecteur langskomt.

Bron: Binnenvaartkrant

Foto: binnenvaartschip in de Rotterdamse haven — Wikimedia Commons.