De aanhoudende droogte laat zich steeds nadrukkelijker voelen op het water. Bij het Kanaal Gent-Terneuzen sluit Rijkswaterstaat de sluizen vaker om zoet water vast te houden, terwijl de Rijn naar het laagste peil ooit is gezakt. Voor beroeps- en recreatievaart betekent dat langere wachttijden en meer beperkingen.

Sluizen bij Terneuzen langer gestremd

Havenbedrijf North Sea Port meldde dat het waterpeil bij Sas van Gent zo'n vijftien centimeter lager ligt dan het streefpeil. Tegelijk is het zoutgehalte in het kanaal te hoog opgelopen. Om verzilting tegen te gaan en zoet water vast te houden, sluit Rijkswaterstaat de sluizen rond laagwater. Twee van de drie sluizen zijn daardoor al acht uur per etmaal gestremd rond laagtij.

De Oostsluis gaat inmiddels zes uur voor en na laagwater dicht, waar dat eerder vier uur was. Door het lage waterpeil is het kanaal bovendien alleen nog toegankelijk voor schepen met een diepgang van maximaal 12,35 meter, in plaats van de gebruikelijke 12,50 meter. Het sluizencomplex is een schakel in de belangrijke vaarroute tussen Rotterdam en Parijs, waardoor de beperkingen tot ver in het achterland merkbaar zijn.

Rijn zakt naar laagste stand ooit

De problemen bij Terneuzen staan niet op zichzelf. Bij Lobith is de afvoer van de Rijn gedaald tot rond 650 kubieke meter per seconde, ver onder het niveau dat voor deze tijd van het jaar normaal is. Volgens Rijkswaterstaat is de waterstand van de Rijn op sommige momenten historisch laag voor de zomer. Sinds half juli is officieel sprake van een feitelijk watertekort: er is onvoldoende zoet water om aan alle vraag te voldoen.

Voor de binnenvaart betekent dit dat schepen minder diep beladen kunnen worden. Ze moeten met minder lading varen om niet aan de grond te lopen, wat leidt tot meer vaarbewegingen en hogere kosten. Ook op andere vaarwegen gelden inmiddels waterbesparende maatregelen en schutbeperkingen.

Maatregelen door het hele land

Om zo zuinig mogelijk met zoet water om te gaan, passen waterbeheerders op steeds meer plaatsen waterbesparend schutten toe. Sluiskolken worden waar nodig tijdelijk gestremd, water wordt zoveel mogelijk vastgehouden en extra pompen worden ingezet. In het beheergebied van het Hoogheemraadschap van Delfland zijn diverse sluizen beperkt geopend, en sinds begin augustus zijn de Parksluizen in Rotterdam volledig gesloten voor zowel beroeps- als recreatievaart.

Die maatregelen dienen een dubbel doel: water besparen en verzilting tegengaan. Elke keer dat een sluis wordt geschut, stroomt er immers zout water landinwaarts, wat de zoetwatervoorziening voor landbouw en drinkwater onder druk zet.

Waar watersporters op moeten letten

Voor recreatievaarders is het verstandig om voor vertrek de actuele stremmingen en bedieningstijden te checken via Rijkswaterstaat en de betreffende waterschappen. Sluizen kunnen op onverwachte momenten dicht zijn en wachttijden lopen op. Wie een langere tocht plant door het zuidwesten of over de grote rivieren, doet er goed aan rekening te houden met beperkte diepgang en aangepaste openingstijden. De verwachting is dat de maatregelen aanhouden zolang er weinig neerslag valt en de rivierafvoeren laag blijven.

De situatie onderstreept hoe kwetsbaar het Nederlandse watersysteem is bij langdurige droogte. Nederland is gewend aan wateroverlast, maar de afgelopen zomers laten zien dat ook watertekort een reeel probleem wordt. Voor de scheepvaart, de landbouw en de natuur betekent dit dat slim omgaan met de beschikbare zoetwatervoorraad steeds belangrijker wordt. Deskundigen verwachten dat dit soort droge periodes door klimaatverandering vaker zullen voorkomen, waardoor waterbeheerders hun strategie structureel moeten aanpassen.

Voor de recreatievaart is het advies helder: houd de vaarberichten in de gaten en toon begrip voor de maatregelen. Elke bespaarde schutbeurt helpt om het zoete water daar te houden waar het het hardst nodig is.

Bron: Nieuwsblad Transport

Foto: Kanaal Gent-Terneuzen (Wikimedia Commons).