De meeste zeilboten varen als sloep, met één groot voorzeil op een rolsysteem. Toch kiezen veel toerzeilers juist voor twee voorzeilen: het kottertuig. Waarom werkt dat vaak beter, en wanneer is het de moeite waard om je sloep om te bouwen? Een overzicht van de voor- en nadelen.
Van genua naar dubbel voorzeil
De meeste productiezeilboten zijn getuigd als sloep met een genua op een rolsysteem. Oudere boten, van vóór de fractionele tuigage en de IMS-regel, hebben vaak enorme overlappende genua's uit de IOR-tijd. Die zeilen leverden veel oppervlak, maar het binnenhalen ervan kostte zoveel kracht dat voor grotere jachten de coffee grinder werd bedacht. Later kwam de fractionele tuigage met een krachtig grootzeil en een bescheiden voorzeil, al vraagt die bij raceschepen vaak bakstagen. In de toervaart ontwikkelde zich juist een andere oplossing: het tuig met twee voorzeilen.
Wat is een kottertuig precies?
Bij een kottertuig staan twee voorzeilen achter elkaar: een buitenste voorzeil, vaak een yankee of kleine genua, en daarbinnen een kleiner stagfok op een extra stag dichter bij de mast. In plaats van één groot zeil verdeel je het voordek-oppervlak dus over twee kleinere zeilen. Die opzet geeft de zeiler meer mogelijkheden om het zeiloppervlak nauwkeurig af te stemmen op de windkracht, zonder meteen te hoeven reven of van voorzeil te wisselen.
De voordelen voor de toervaart
Juist voor langere tochten en kleinere bemanningen heeft het kottertuig aantrekkelijke kanten. Omdat je met twee kleinere zeilen werkt, is elk zeil afzonderlijk makkelijker te hanteren dan één groot doek. Bij toenemende wind kun je het buitenste voorzeil wegrollen en alleen met de stagfok en een gereefd grootzeil verder; het zeilplan blijft dan mooi in balans rond de mast. Dat maakt het tuig flexibel in wisselende omstandigheden en prettig voor wie met weinig mensen aan boord vaart. Ook geeft de combinatie bij ruime wind extra mogelijkheden om de zeilen goed te laten staan.
En de nadelen?
Een kottertuig vraagt wel wat extra. Er komt een stag en vaak bijbehorend want bij, wat het dek en de bediening ingewikkelder maakt. Het grootste praktische nadeel is het overstag gaan: het buitenste voorzeil moet bij elke wending langs het binnenste stag worden gehaald, wat bij een overlappend zeil lastig kan zijn. Veel kottergetuigde boten kiezen daarom voor een niet- of nauwelijks overlappende yankee, die vlot langs het stag schiet. Daarnaast is er meer lijnwerk te bedienen, en wie de stagfok zelden gebruikt, draagt het extra stag vooral als ballast mee.
Van sloep ombouwen naar kotter
Wie overweegt zijn sloep om te bouwen tot kotter, doet er goed aan eerst naar het geheel te kijken. Een extra stag moet stevig op het voordek worden aangezet en meestal met bakstagen of een deflector worden ondersteund, zodat de mast niet uit balans raakt. Ook de keuze van de voorzeilen — maat, overlap en snit — bepaalt hoe prettig het tuig uiteindelijk vaart. Voor de kustvaart met een vaste bemanning is een eenvoudige sloep vaak voldoende, maar voor wie langere, zelfstandige tochten maakt, kan de veelzijdigheid van het kottertuig het extra werk ruimschoots waard zijn.
Een tuig met karakter
Naast de praktische voordelen heeft het kottertuig ook een esthetische en traditionele aantrekkingskracht. Veel klassieke en robuuste toerzeilboten dragen het tuig als vanzelfsprekend, en voor sommige eigenaren hoort het dubbele voorzeil simpelweg bij het karakter van hun schip. Of je nu kiest voor functie of voor sfeer: belangrijk is dat het tuig past bij je vaargebied, je bemanning en de manier waarop je wilt varen. Laat je bij twijfel adviseren door een zeilmaker of tuiger, zodat je zeilplan optimaal is afgestemd op jouw boot en je er jarenlang plezier van hebt.
Bron: Yachting Monthly
Foto: Donan Raven via Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
Jachthavens
Contact
Registreren
Inloggen

Reacties 0
Log in om een comment te kunnen plaatsen