Op een druk vaarwater lijkt het soms een chaos van zeilboten, sloepen en beroepsvaart die elkaar kruisen. Toch gelden er duidelijke voorrangsregels die bepalen wie voorrang heeft en wie moet wijken. Wie de hoofdlijnen kent, vaart niet alleen veiliger maar ook een stuk ontspannener. Een overzicht van de belangrijkste regels op het Nederlandse binnenwater.

De basis: het Binnenvaartpolitiereglement

De verkeersregels op vrijwel alle Nederlandse binnenwateren staan in het Binnenvaartpolitiereglement, kortweg het BPR. Daarnaast gelden op sommige wateren aanvullende reglementen. De regels lijken in grote lijnen op die van het wegverkeer, maar kennen hun eigen logica. De rode draad is steeds: voorkom aanvaringen, ook als je formeel voorrang hebt. Dat principe heet goed zeemanschap en gaat boven alle andere regels.

Klein wijkt voor groot

De belangrijkste regel voor recreatievaarders is dat kleine schepen ruimte geven aan grote schepen. Een klein schip is een vaartuig korter dan twintig meter; vrijwel alle sloepen, zeiljachten en motorkruisers vallen daaronder. Grote schepen, zoals binnenvaartschepen en veerboten, kunnen minder makkelijk manoeuvreren en hebben een lange remweg. Blijf daarom buiten de vaargeul als dat kan, kruis een geul zo kort mogelijk en ga er nooit vlak voor een naderend vrachtschip overheen. Onderschat de snelheid van beroepsvaart niet: die is vaak groter dan hij lijkt.

Zeil gaat voor motor

Onder kleine schepen onderling geldt dat een motorboot wijkt voor een zeilboot, omdat een zeiler afhankelijk is van de wind en minder wendbaar is. Belangrijke uitzondering: loopt het zeilschip een motorschip in, dan moet de zeiler juist wijken. En zodra een zeilboot de motor bijzet, telt hij als motorschip en gelden de regels voor motorvaart. Ook een zeilboot moet bovendien altijd ruimte geven aan de grote beroepsvaart.

Twee motorboten die elkaar kruisen

Kruisen twee motorschepen elkaar, dan moet het schip dat de ander aan stuurboordzijde (rechts) heeft, wijken. Je verleent dus voorrang aan verkeer dat van rechts komt. Naderen twee motorschepen elkaar recht van voren, dan houden beide naar stuurboord, zodat ze elkaar bakboord op bakboord passeren, net als tegemoetkomend autoverkeer.

Twee zeilboten onder elkaar

Bij twee zeilboten is de windrichting bepalend. Het schip dat de wind over bakboord heeft, wijkt voor het schip dat de wind over stuurboord heeft. Hebben beide de wind van dezelfde kant, dan wijkt de loefwaartse boot (die het dichtst bij de wind zit) voor de lijwaartse. Deze regels vragen even oefening, maar worden snel een tweede natuur.

Oplopen en nauw vaarwater

Wil je een langzamer schip inhalen, dan ben jij als oploper verantwoordelijk: je wijkt en houdt voldoende afstand, zodat het opgelopen schip zijn koers kan houden. In smal vaarwater houd je zoveel mogelijk stuurboordwal aan, zodat tegemoetkomend verkeer ruimte houdt.

Kijk, luister en toon je koers

Regels helpen alleen als iedereen ze kan zien aankomen. Blijf voortdurend rondkijken, ook achter je, en maak je bedoeling op tijd duidelijk met een ruime, herkenbare koerswijziging. Op grotere wateren en bij sluizen en bruggen luister je mee op de marifoon, zodat je weet wat de beroepsvaart van plan is. Voorrang is geen recht dat je afdwingt, maar iets wat je krijgt door duidelijk en voorspelbaar te varen.

Bron: Varen Doe Je Samen

Foto: A. J. van der Wal (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Wikimedia Commons) — jachthaven bij Grou