Wie in Nederland een motorboot bestuurt, heeft in veel gevallen een vaarbewijs nodig. Maar welk bewijs precies, en wanneer? De regels zijn minder ingewikkeld dan ze lijken. We leggen uit welke vaarbewijzen er zijn en hoe je ze haalt.

Wanneer is een vaarbewijs verplicht?

Een klein vaarbewijs is verplicht voor motorboten die sneller kunnen dan 20 kilometer per uur, en voor boten die langer zijn dan 15 meter, ongeacht de snelheid. Dat geldt ook voor grotere zeilboten met een hulpmotor, want ook dan telt de lengtegrens. Vaar je met een klein, langzaam bootje van minder dan 15 meter dat niet harder kan dan 20 kilometer per uur, dan heb je meestal geen vaarbewijs nodig.

Klein vaarbewijs 1 en 2

Het klein vaarbewijs bestaat uit twee delen. Klein vaarbewijs 1 geldt voor de meeste binnenwateren, zoals rivieren, kanalen en kleinere meren. Klein vaarbewijs 2 is een uitbreiding en is nodig op ruimer en drukker vaarwater, zoals de grote rivieren, het IJsselmeer, de Waddenzee en de Zeeuwse en Zuid-Hollandse stromen.

Veel watersporters halen beide delen in een keer. Wie ook op het IJsselmeer of de Waddenzee wil varen, heeft immers klein vaarbewijs 2 nodig. De examens toetsen onder meer je kennis van vaarregels, verkeerstekens, navigatie en veiligheid.

Hoe haal je het klein vaarbewijs?

Je kunt het klein vaarbewijs op verschillende manieren halen. Sommigen volgen een cursus bij een vaarschool, anderen studeren zelfstandig met een boek of online cursus en leggen daarna examen af. Het theorie-examen wordt afgenomen door het CBR en kan op meerdere momenten in het jaar. Er is geen praktijkexamen: het klein vaarbewijs is volledig theoretisch.

Er geldt een minimumleeftijd. Je kunt het examen al voor je achttiende afleggen, maar het bewijs wordt pas geldig zodra je de vereiste leeftijd bereikt. Het klein vaarbewijs is daarna in principe onbeperkt geldig.

Groot vaarbewijs en overige documenten

Voor de beroepsvaart en grote schepen bestaat het groot vaarbewijs, met strengere eisen en een medische keuring. Voor de meeste recreatievaarders is dit niet aan de orde. Wie naar het buitenland vaart, kan daarnaast een Internationaal Certificaat (ICP) aanvragen, dat in veel landen als vaarbewijs wordt geaccepteerd. Ook een marifoonbedienercertificaat is handig als je een marifoon aan boord hebt.

Heb je een marifoon of wil je er een gaan gebruiken, dan is een bedienercertificaat verplicht. Voor het gebruik van de marifoon en de bijbehorende roepnaam meld je het toestel aan bij Agentschap Telecom. Zeker op ruim en druk vaarwater is een marifoon geen overbodige luxe: je hoort verkeersinformatie, kunt bruggen en sluizen oproepen en in geval van nood snel hulp inschakelen.

Twijfel je?

Weet je niet zeker of je een vaarbewijs nodig hebt, kijk dan naar de lengte en snelheid van je boot en het water waarop je vaart. Bij twijfel is het altijd verstandig om het klein vaarbewijs te halen: je leert er veel van en vaart met meer zelfvertrouwen. Bovendien maakt goede kennis van de vaarregels het voor iedereen op het water veiliger.

Ook als een vaarbewijs formeel niet verplicht is, blijft het je eigen verantwoordelijkheid om veilig te varen en de regels te kennen. Een goede voorbereiding, kennis van verkeerstekens en inzicht in voorrangssituaties voorkomen de meeste ongelukken. Overweeg daarnaast een korte praktijkcursus of vaartraining: sturen, afmeren en manoeuvreren leer je uiteindelijk pas echt op het water. Zo begin je het vaarseizoen goed voorbereid en met een gerust gevoel.

Bron: eigen redactie Jachthaven.nl

Foto: Harry Pot / Anefo, Wikimedia Commons (CC0) - een motorboot op het Spaarne.